Awerroes (Ibn Ruszd) – Ibn, Averroes: encyklopedia życia i myśli

0

Awerroes, którego pełne arabskie imię brzmi Abū al-Walīd Muḥammad ibn Aḥmad ibn Rushd, urodził się 14 kwietnia 1126 roku w Kordobie i zmarł 11 grudnia 1198 roku w Marrakeszu. Był wybitnym uczonym epoki średniowiecza, polimatą o niezwykle szerokich horyzontach intelektualnych, który w świecie zachodnim znany jest przede wszystkim jako „Komentator” dzieł Arystotelesa. Jego prace filozoficzne wywarły ogromny wpływ na rozwój myśli europejskiej, przyczyniając się do ponownego odkrycia i recepcji filozofii greckiej, a jego dziedzictwo przetrwało wieki, inspirując kolejne pokolenia uczonych.

Awerroes, urodzony w szanowanej rodzinie prawniczej, w Kordobie 14 kwietnia 1126 roku, na [grudzień 1198] ma 72 lata. Jest on powszechnie uznawany za jednego z najwybitniejszych uczonych epoki średniowiecza, polimata o niezwykle szerokich horyzontach intelektualnych. W świecie zachodnim znany jest przede wszystkim jako „Komentator” dzieł Arystotelesa, a jego prace filozoficzne wywarły ogromny wpływ na rozwój myśli europejskiej, przyczyniając się do ponownego odkrycia i recepcji filozofii greckiej. Mimo że jego poglądy, zwłaszcza dotyczące relacji między religią a filozofią, budziły kontrowersje i doprowadziły do jego wygnania, dziedzictwo Awerroesa przetrwało wieki, inspirując kolejne pokolenia uczonych i filozofów.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 72 lata
• Żona/Mąż: Brak informacji
• Dzieci: Brak informacji
• Zawód: Filozof, lekarz, prawnik, astronom, teolog
• Główne osiągnięcie: Komentarze do dzieł Arystotelesa i ich wpływ na filozofię europejską

Podstawowe informacje o Awerroesie

Pełne imię Awerroesa brzmi Abū al-Walīd Muḥammad ibn Aḥmad ibn Rushd. W świecie zachodnim zyskał on sławę pod łacińską formą „Awerroes”. Aby odróżnić go od jego wybitnego dziadka, często dodawano mu przydomek al-Hafid, oznaczający „Wnuk”. Urodził się 14 kwietnia 1126 roku w Kordobie, mieście wówczas należącym do Imperium Almorawidów, leżącym na terenie Al-Andalus. Zmarł 11 grudnia 1198 roku w Marrakeszu, ówczesnej stolicy Kalifatu Almohadów, w dzisiejszym Maroku, w wieku 72 lat.

Awerroes był prawdziwym polimatem – uczonym o niezwykle wszechstronnym wykształceniu i zainteresowaniach. Jego dorobek obejmuje dziedziny takie jak prawoznawstwo, medycyna, filozofia, astronomia, fizyka, psychologia, matematyka i lingwistyka. W świecie zachodnim najbardziej znany jest jako „Komentator” dzieł Arystotelesa. Jego monumentalne prace interpretujące myśliciela ze Stagiry odegrały kluczową rolę w ponownym wprowadzeniu filozofii greckiej do Europy, co przyniosło mu również miano „Ojca Racjonalizmu”. Jego wpływ na rozwój myśli filozoficznej i naukowej jest nie do przecenienia.

Rodzina i życie prywatne Awerroesa

Rodzina Awerroesa cieszyła się znacznym prestiżem w Kordobie, a jej członkowie odgrywali ważne role w służbie publicznej. Dziadek Awerroesa był szanowanym głównym sędzią (qadi) w Kordobie oraz pełnił funkcję imama Wielkiego Meczetu. Ta silna tradycja prawnicza i religijna miała niewątpliwie wpływ na wczesne kształtowanie się światopoglądu młodego Awerroesa.

Ojciec Awerroesa, Abu al-Qasim Ahmad, kontynuował rodzinne dziedzictwo, również piastując stanowisko głównego sędziego. To właśnie on był pierwszym nauczycielem Awerroesa w zakresie prawoznawstwa. Szczególny nacisk kładziono na pamięciowe opanowanie fundamentalnego dzieła prawa malikickiego, jakim jest Muwatta Imama Malika. Ta wczesna edukacja w domu rodzinnym stanowiła solidny fundament dla dalszego, wszechstronnego rozwoju intelektualnego Awerroesa.

Fakty dostarczone do analizy nie zawierają informacji na temat żony, dzieci ani rodzeństwa Awerroesa, skupiając się głównie na jego osiągnięciach naukowych i karierze publicznej.

Edukacja i rozwój naukowy

Awerroes zdobył wybitne wykształcenie, studiując pod okiem najwybitniejszych uczonych swoich czasów. Jego edukacja objęła szeroki zakres dyscyplin, co pozwoliło mu stać się polimatą. Studiował hadisy u Ibn Bashkuwala, co stanowiło podstawę jego wiedzy o tradycji proroczej i jej interpretacji. Prawoznawstwo malikickie zgłębiał u al-Hafiza Abu Muhammada ibn Rizqa, umacniając swoje kompetencje w zakresie interpretacji prawa islamskiego.

Szczególnie istotne było jego wykształcenie medyczne, które zdobywał pod okiem Abu Jafara Jarima al-Tajaila. Ta wszechstronna edukacja pozwoliła Awerroesowi nie tylko na osiągnięcie mistrzostwa w poszczególnych dziedzinach, ale także na tworzenie oryginalnych syntez i poglądów, które wywarły znaczący wpływ na późniejszą myśl europejską i islamską.

Kariera zawodowa i służba publiczna

Kariera Awerroesa była ściśle związana ze służbą publiczną i administracją kalifatu. Już w 1153 roku przebywał w Marrakeszu, gdzie na zlecenie Kalifatu Almohadów prowadził ważne obserwacje astronomiczne. Jego działalność w tym okresie obejmowała również wsparcie dla projektów budowy nowych uczelni, co świadczy o jego zaangażowaniu w rozwój edukacji i nauki.

Przełomowym momentem w jego karierze było spotkanie z kalifem Abu Jaqubem Yusufem w 1169 roku. Dzięki rekomendacji wybitnego filozofa Ibn Tufayla, Awerroes został przedstawiony władcy. Po owocnej i merytorycznej dyskusji na temat wieczności niebios, Awerroes zyskał trwałą przychylność kalifa, co otworzyło mu drogę do dalszych sukcesów.

Wkrótce po tym, w 1169 roku, Awerroes został mianowany sędzią w Sewilli. Dwa lata później, w 1171 roku, objął to samo prestiżowe stanowisko w swojej rodzinnej Kordobie. Jako sędzia (qadi), Awerroes rozstrzygał liczne spory prawne i wydawał fatwy, czyli opinie prawne, ciesząc się opinią sprawiedliwego i kompetentnego jurysty. W 1182 roku objął on stanowisko osobistego lekarza kalifa, zastępując swojego przyjaciela Ibn Tufayla. W tym samym roku został również mianowany głównym sędzią Kordoby, co podkreśla jego wyjątkową pozycję i zaufanie, jakim darzyli go władcy.

Chronologia kariery Awerroesa

• 1153 r.: Misja w Marrakeszu – obserwacje astronomiczne, wsparcie dla projektów budowy uczelni.
• 1169 r.: Mianowanie sędzią w Sewilli.
• 1171 r.: Objęcie stanowiska sędziego w Kordobie.
• 1182 r.: Zastąpienie Ibn Tufayla na stanowisku osobistego lekarza kalifa.
• 1182 r.: Mianowanie głównym sędzią Kordoby.

Dorobek naukowy i najważniejsze dzieła

Awerroes był niezwykle płodnym autorem, którego dorobek obejmuje ponad 100 książek i traktatów. Jego prace dotyczyły wielu dziedzin, w tym 28 z filozofii, 20 z medycyny, 8 z prawa, 5 z teologii i 4 z gramatyki. Jest to świadectwo jego wszechstronnego geniuszu i głębokiego zaangażowania w rozwój wiedzy. Jego najbardziej znaczącym wkładem w myśl zachodnią jest jego praca interpretacyjna dzieł Arystotelesa, która miała kluczowe znaczenie dla recepcji filozofii greckiej w Europie.

Swoje analizy dzieł Arystotelesa Awerroes dzielił na trzy główne typy: krótkie komentarze (jami), średnie (talkhis) oraz długie (tafsir). Te ostatnie zawierały pełny tekst dzieła greckiego filozofa wraz z drobiazgową analizą linia po linii, co pozwalało na dogłębne zrozumienie jego myśli. Jego komentarze do Arystotelesa, zwane awerroizmem łacińskim, stały się podstawą dla rozwoju filozofii w średniowiecznej Europie, a wpływ ten jest widoczny choćby w pismach Tomasza z Akwinu, który polemizował z jego tezami.

Najważniejszą pracą medyczną Awerroesa jest Al-Kulliyat fi al-Tibb, znana w Europie jako Colliget. Dzieło to, dzięki swojej systematyczności i głębi, stało się podstawowym podręcznikiem medycyny na europejskich uniwersytetach przez wiele stuleci. W swojej słynnej pracy Incoherence of the Incoherence (Destrukcja destrukcji) Awerroes bronił filozofii przed atakami teologa Al-Ghazalego, argumentując, że między religią a filozofią nie ma sprzeczności, a obie dziedziny mogą współistnieć i wzajemnie się uzupełniać. Ten pogląd, postulujący możliwość istnienia podwójnej prawdy, był jednym z najbardziej kontrowersyjnych aspektów jego myśli.

Medycyna i nauka

Awerroes wniósł znaczący wkład w rozwój medycyny i nauki, dokonując odkryć, które wyprzedzały jego czasy. W dziedzinie neurologii zaproponował nową teorię udaru mózgu, a co więcej, jako pierwszy w historii opisał oznaki i objawy choroby Parkinsona. Jego wnikliwe obserwacje i analizy pozwoliły na zidentyfikowanie wczesnych symptomów tego schorzenia, co stanowiło przełom w medycynie.

Istnieją również przesłanki, że Awerroes mógł być pierwszym uczonym, który poprawnie zidentyfikował siatkówkę jako część oka odpowiedzialną za odbieranie bodźców świetlnych. Jego badania nad wzrokiem, choć nie w pełni udokumentowane w dzisiejszych standardach, wskazują na jego zaawansowane rozumienie anatomii i fizjologii oka. Te odkrycia podkreślają jego wszechstronność i głębokie zainteresowanie naukami przyrodniczymi.

Kontrowersje, potępienie i wygnanie

Pomimo swojego wybitnego dorobku i zasług dla kalifatu, fortuna Awerroesa nagle się odwróciła. W 1195 roku został postawiony przed trybunałem w Kordobie. Jego nauki, uznane za zbyt radykalne i sprzeczne z ortodoksyjnymi dogmatami, zostały potępione. W konsekwencji nakazano spalenie jego dzieł, a samego Awerroesa skazano na wygnanie.

Warto wiedzieć: Decyzja o poświęceniu Awerroesa miała podłoże polityczne, a jego radykalne tezy, zwłaszcza te dotyczące „jedności intelektu”, były postrzegane jako zagrożenie dla tradycyjnych wierzeń. W konsekwencji Awerroes został skazany na wygnanie.

Potępienie przez Kościół Katolicki dotyczyło przede wszystkim tez Awerroesa, które mogły być interpretowane jako podważające autonomię ludzkiego rozumu w odniesieniu do objawienia religijnego, w tym koncepcja „jedności intelektu”.

Ciekawostki i dziedzictwo

Jedną z fascynujących ciekawostek związanych z Awerroesem jest obecność młodego wówczas Ibn Arabiego, przyszłego jednego z najsłynniejszych mistyków i filozofów sufickich, na drugim pogrzebie Awerroesa w Kordobie. To symboliczne spotkanie pokazuje ciągłość i ewolucję myśli islamskiej, łącząc różne jej nurty i pokolenia.

Paradoksalnie, wiele prac Awerroesa nie przetrwało do naszych czasów w oryginalnej wersji arabskiej. Zachowały się one jednak dzięki starannym tłumaczeniom na język hebrajski i łacinę, które pozwoliły na ich dalsze rozpowszechnianie i studiowanie. To właśnie te tłumaczenia stały się kluczowym nośnikiem jego myśli dla Europy. Mimo że Tomasz z Akwinu był wielkim krytykiem awerroizmu, to właśnie polemika z tekstami Awerroesa zmusiła scholastyków do głębszego przemyślenia i rozwinięcia własnych systemów filozoficznych, co dowodzi trwałego wpływu Awerroesa na rozwój europejskiej myśli filozoficznej.

Awerroes pozostaje inspirującym przykładem uczonego, którego dążenie do zrozumienia świata poprzez rozum i analizę filozoficzną wywarło niezatarty wpływ na bieg historii intelektualnej, podkreślając wagę dialogu między różnymi dziedzinami wiedzy.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Averroes