Charles Bronson: Ikona westernu i filmografia legendy kina

0

Charles Bronson, urodzony jako Charles Dennis Buchinsky 3 listopada 1921 roku w Ehrenfeld w Pensylwanii, był amerykańskim aktorem filmowym i telewizyjnym, którego kariera obejmowała ponad pięć dekad. Znany przede wszystkim z ról twardzieli i antybohaterów, stał się ikoną kina akcji i westernów. W chwili śmierci 30 sierpnia 2003 roku w wieku 81 lat, Bronson pozostawił po sobie bogatą filmografię, w tym przełomową rolę w serii „Życzenie śmierci”. Jego burzliwe życie, naznaczone skrajnym ubóstwem w dzieciństwie i służbą wojskową podczas II wojny światowej, dopełniało głębokie, wieloletnie małżeństwo z aktorką Jill Ireland.

Jako syn emigrantów z terenów dzisiejszej Litwy, Charles Bronson, a właściwie Charles Dennis Buchinsky, przeszedł długą drogę od skromnych początków do statusu międzynarodowej gwiazdy. Jego pochodzenie, litewskie i tatarskie, stanowiło ważny element jego tożsamości, choć w Stanach Zjednoczonych jego nazwisko, brzmiące „z rosyjska”, stało się powodem do jego zmiany w dobie maccartyzmu. Mimo trudności, jego determinacja i talent pozwoliły mu na zbudowanie kariery, która na stałe zapisała się w historii kina.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 30 sierpnia 2003 roku miał 81 lat.
• Żona/Mąż: Jill Ireland (od 1968 do 1990).
• Dzieci: Sześcioro dzieci: z pierwszego małżeństwa z Harriet Collins: Linda, Suzanne, a także z drugiego małżeństwa z Jill Ireland: Jason (zmarł w wieku 33 lat), Stephanie, Trinny i Valerie.
• Zawód: Aktor filmowy i telewizyjny.
• Główne osiągnięcie: Ikoniczna rola Paula Kerseya w serii filmów „Życzenie śmierci” (Death Wish).

Podstawowe informacje biograficzne

Dane osobiste i pochodzenie

Charles Bronson, prawdziwe nazwisko Charles Dennis Buchinsky (lit. Karolis Dennis Bučinskis), przyszedł na świat 3 listopada 1921 roku w Ehrenfeld w Pensylwanii. Był jedenastym z piętnastu dzieci w rzymskokatolickiej rodzinie o litewskich korzeniach. Jego ojciec był Lipką Tatarem pochodzącym z południowej Litwy. To bogate dziedzictwo kulturowe stanowiło ważny element jego tożsamości, choć w amerykańskim społeczeństwie jego litewskie i tatarskie korzenie nie zawsze były w pełni rozumiane.

Kształtowanie charakteru i wczesna młodość

Dzieciństwo Charlesa Bronsona było naznaczone skrajnym ubóstwem. Jego rodzina borykała się z tak poważnymi trudnościami finansowymi, że dzieci musiały dzielić się łóżkami, śpiąc na zmiany w skromnej chacie pozbawionej bieżącej ciepłej wody. W jednym z najbardziej przejmujących wspomnień z tego okresu, sam aktor przyznał, że z powodu braku odpowiednich ubrań, zdarzyło mu się pójść do szkoły w sukience swojej starszej siostry. Mimo tych trudności, Charles był pierwszym członkiem swojej licznej rodziny, któremu udało się ukończyć szkołę średnią. W jego rodzinnym domu nie mówiono po angielsku, przez co nauczył się go jako kolejnego języka, obok litewskiego i rosyjskiego, co wpłynęło na jego późniejszy akcent.

Relacja z ojcem, który zmarł, gdy Charles miał zaledwie 12 lat, była naznaczona strachem. Aktor wspominał, że jego najżywszym wspomnieniem z dzieciństwa było ukrywanie się dzieci, gdy matka ogłaszała powrót ojca do domu. Ta wczesna strata i surowość otoczenia z pewnością ukształtowały jego późniejszą, „kamienną” aparycję i nieugięty charakter. Przed rozpoczęciem kariery aktorskiej, Bronson pracował w kopalniach węgla, doświadczenie to nie tylko hartowało jego ducha, ale również przyczyniło się do rozwinięcia jego muskularnej sylwetki, która stała się jego znakiem rozpoznawczym. W czasach poszukiwania pracy w Nowym Jorku, Bronson dzielił mieszkanie z Jackiem Klugmanem, wspólnie marząc o karierze aktorskiej. W wywiadach wspominał o pracy na podwójne zmiany w kopalniach podczas Wielkiego Kryzysu, zarabiając zaledwie jednego dolara tygodniowo, co podkreśla skalę jego wcześniejszych zmagań finansowych.

Służba wojskowa

Podczas II wojny światowej, w 1943 roku, Charles Bronson zaciągnął się do United States Army Air Forces. Służył jako strzelec pokładowy na bombowcu Boeing B-29 Superfortress w 61. Eskadrze Bombowej, stacjonującej na wyspie Guam. Wziął udział w 25 misjach bojowych przeciwko japońskim wyspom macierzystym. Za rany odniesione w walce został uhonorowany prestiżowym orderem Purple Heart (Purpurowe Serce), co świadczy o jego odwadze i poświęceniu podczas służby.

Życie prywatne i rodzinne

Relacje rodzinne

Wielką miłością Charlesa Bronsona była aktorka Jill Ireland. Poznali się na planie filmu „Wielka ucieczka” (The Great Escape, 1963), gdzie Ireland była wówczas żoną jego kolegi z planu, Davida McCalluma. Ich wspólne życie rozpoczęło się w 1968 roku, kiedy to się pobrali. Byli małżeństwem aż do śmierci Jill w 1990 roku. Ich silna więź zaowocowała wspólnym udziałem w 15 produkcjach filmowych, co świadczy o ich artystycznej i osobistej harmonii. Ich relacja była przykładem głębokiego uczucia i wzajemnego wsparcia, które przetrwało lata.

Kariera zawodowa

Początki i rozwój kariery

Po zakończeniu II wojny światowej, Charles Bronson rozpoczął swoją drogę w świecie sztuki od pracy przy malowaniu dekoracji dla trupy teatralnej w Filadelfii. To właśnie te początki w teatrze ostatecznie doprowadziły go do grania mniejszych ról, otwierając drzwi do dalszego rozwoju kariery. Swoje pierwsze kroki w Hollywood stawiał, grając epizodyczne role, często wcielając się w typowe dla siebie postacie – gangsterów i Indian. W 1953 roku zagrał rolę Igora, niemego pomocnika Vincenta Price’a w horrorze „House of Wax” (Gabinet figur woskowych). Aby jak najlepiej przygotować się do tej roli, Bronson sumiennie uczył się języka migowego, co świadczy o jego profesjonalizmie i zaangażowaniu.

W latach 60. XX wieku, Bronson zaczął zdobywać coraz większą rozpoznawalność. Jedną z kluczowych ról tego okresu była jego kreacja w filmie „Siedmiu wspaniałych” (The Magnificent Seven, 1960), gdzie wcielił się w postać Bernardo O’Reilly’ego. Jednak prawdziwy przełom w jego karierze nastąpił pod koniec lat 60., kiedy to stał się niezwykle popularny w Europie. Szczególne uznanie przyniosła mu rola w spaghetti westernie „Pewnego razu na Dzikim Zachodzie” (C’era una volta il West, 1968), gdzie zagrał postać Harmonica. We Włoszech zyskał przydomek „Il Brutto” (Brzydal), a we Francji „Le Sacré Monstre” (Święty Potwór), co podkreślało jego unikalny wizerunek i charyzmę.

Przełomowe role i międzynarodowa sława

Choć jego europejska kariera kwitła, prawdziwy status międzynarodowej gwiazdy przyniosła mu rola Paula Kerseya w filmie „Życzenie śmierci” (Death Wish) z 1974 roku. W tej produkcji Bronson wcielił się w architekta, który po tragicznym doświadczeniu staje się samozwańczym mścicielem. Film okazał się gigantycznym hitem kasowym i na stałe zdefiniował wizerunek Bronsona jako nieustępliwego twardziela – rolę, którą będzie odgrywał przez resztę swojej kariery. Sukces „Życzenia śmierci” katapultował go na szczyty popularności, czyniąc go jednym z najlepiej opłacanych aktorów na świecie. W połowie lat 70. osiągnął stawki rzędu miliona dolarów za film, co w tamtych czasach było kwotą astronomiczną, świadczącą o jego ogromnym wpływie na przemysł filmowy.

Po sukcesie „Życzenia śmierci”, Charles Bronson stał się synonimem kina akcji. Jego postać Paula Kerseya zainspirowała kolejne części serii, a także wpłynęła na wiele innych filmów przedstawiających motyw aktu zemsty. Jego zdolność do wcielania się w postaci walczące o sprawiedliwość, często wbrew systemowi, rezonowała z szeroką publicznością, która widziała w nim uosobienie siły i determinacji. Jego kariera obejmowała również role w takich filmach jak „Parszywa dwunastka” (The Dirty Dozen, 1967), „Wielka ucieczka” (The Great Escape, 1963) czy „Bitwa o Ardeny” (The Battle of the Ardennes, 1965), gdzie również prezentował swoje charakterystyczne umiejętności aktorskie.

Definicja wizerunku aktorskiego – „Życzenie śmierci”

Film „Życzenie śmierci” z 1974 roku stał się punktem zwrotnym w karierze Charlesa Bronsona, definiując jego wizerunek jako nieustępliwego twardziela na kolejne lata. Wcielając się w postać Paula Kerseya, architekta, który po brutalnym napadzie na swoją rodzinę postanawia samodzielnie wymierzyć sprawiedliwość przestępcom, Bronson stworzył postać, która stała się ikoną kina akcji. Film ten, choć niezwykle popularny wśród widzów, wywołał również znaczącą debatę publiczną na temat samosądów i przemocy w kinie. Krytycy zarzucali produkcji promowanie niebezpiecznych postaw społecznych, co jednak nie przeszkodziło w jego ogromnym sukcesie komercyjnym i kulturowym. Sukces „Życzenia śmierci” zaowocował wieloma sequelami, w których Bronson powracał do swojej kultowej roli. Filmy te, choć różnie przyjmowane przez krytyków, utrwalały jego wizerunek jako bohatera walczącego z przestępczością w brutalny i bezpośredni sposób. Ta rola nie tylko umocniła jego pozycję jako gwiazdy kina akcji, ale także wpłynęła na kolejne pokolenia twórców i aktorów, inspirując ich do eksplorowania motywu zemsty i sprawiedliwości w filmowych opowieściach.

Późniejsze lata kariery

Mimo że Bronson był kojarzony głównie z kinem akcji, jego talent aktorski był doceniany również w innych gatunkach. Nominację do nagrody Emmy otrzymał za drugoplanową rolę w jednym z odcinków serialu „General Electric Theater”, co świadczy o jego wszechstronności. W późniejszym okresie kariery, jego rola w dramacie „The Indian Runner” z 1991 roku, wyreżyserowanym przez Seana Penna, spotkała się z bardzo pozytywnym przyjęciem krytyków. Chwalono go za odejście od schematu typowego bohatera akcji i pokazanie bardziej złożonej, subtelnej gry aktorskiej. To uznanie dla jego późniejszego dorobku potwierdza, że Charles Bronson był aktorem o szerokich możliwościach, potrafiącym poruszać się między różnymi gatunkami filmowymi.

Nagrody i uznanie

Nominacje i wyróżnienia

Choć Charles Bronson znany był przede wszystkim z ról w filmach akcji, jego talent aktorski został doceniony również poprzez nominację do nagrody Emmy. Wyróżnienie to otrzymał za drugoplanową rolę w jednym z odcinków serialu „General Electric Theater”, co dowodzi, że jego umiejętności przekraczały ramy gatunku, w którym najczęściej występował. Ta nominacja stanowiła istotny dowód na jego wszechstronność i zdolność do tworzenia zapadających w pamięć kreacji, nawet w rolach drugoplanowych.

Krytyczne uznanie dla późnego dorobku

Pod koniec swojej kariery, Charles Bronson zyskał uznanie krytyków za swoje role w bardziej dramatycznych produkcjach. Szczególnie pozytywnie przyjęto jego występ w filmie „The Indian Runner” z 1991 roku, wyreżyserowanym przez Seana Penna. W tej produkcji Bronson zaprezentował odmienną stronę swojego talentu, odchodząc od utartych schematów postaci twardziela. Krytycy podkreślali jego umiejętność przekazania głębi emocjonalnej i subtelności, co spotkało się z szerokim uznaniem i pokazało, że jego potencjał aktorski wykracza poza ramy kina akcji.

Ważne daty w karierze i życiu Charlesa Bronsona

Ciekawostki i anegdoty

Wspomnienia z dzieciństwa i pracy

Charles Bronson, którego prawdziwe nazwisko brzmiało Charles Dennis Buchinsky, urodził się 3 listopada 1921 roku w Ehrenfeld w Pensylwanii. Jego życie od samego początku było naznaczone walką z biedą. Jako jedenasty z piętnastu dzieci, dorastał w skrajnie trudnych warunkach, co miało ogromny wpływ na jego późniejszą osobowość i emploi aktorskie. Praca w kopalniach węgla przed rozpoczęciem kariery aktorskiej była dla niego nie tylko sposobem na zarobek, ale również formą hartowania ducha, która ukształtowała jego charakterystyczną, „kamienną” aparycję i muskularną sylwetkę.

Praca w kopalni była niezwykle ciężka, a zarobki symboliczne. Bronson wspominał, że w czasach Wielkiego Kryzysu musiał pracować na podwójne zmiany, aby zarobić zaledwie jednego dolara tygodniowo. Mimo tych wyzwań, udało mu się ukończyć szkołę średnią, co czyniło go pierwszym maturzystą w swojej licznej rodzinie. Te doświadczenia z wczesnego życia niewątpliwie wpłynęły na jego postrzeganie świata i rolę, jaką potem odgrywał na ekranie.

Relacje z innymi aktorami

Podczas kręcenia jednego z jego najbardziej znanych filmów, „Siedmiu wspaniałych” (The Magnificent Seven, 1960), aktor Eli Wallach wspominał Charlesa Bronsona jako postać introwertyczną. Według Wallacha, Bronson był samotnikiem, który trzymał się na uboczu i nie integrował się z resztą obsady. Ta cecha, choć mogła być interpretowana jako pewna trudność w kontaktach międzyludzkich na planie, z pewnością wpisywała się w jego wizerunek ekranowego twardziela, który często działał w pojedynkę. W czasach, gdy Charles Bronson dopiero próbował przebić się w świecie aktorstwa, dzielił mieszkanie w Nowym Jorku z Jackiem Klugmanem. Obaj młodzi aktorzy wspólnie dążyli do osiągnięcia sukcesu, co pokazuje, że nawet przyszłe gwiazdy zaczynały od skromnych początków, dzieląc marzenia i niepewną przyszłość.

Nietypowe fakty z życia

W 1954 roku, w okresie tzw. „Czerwonej Paniki” (Red Scare) w Stanach Zjednoczonych, Charles Bronson zdecydował się na zmianę swojego nazwiska. Sugestię tę podsunął mu jego agent, który obawiał się, że nazwisko brzmiące „z rosyjska” mogłoby zaszkodzić jego rozwijającej się karierze w Hollywood. W ten sposób Charles Dennis Buchinsky stał się Charlesem Bronsonem, nazwiskiem, które na zawsze miało stać się synonimem kina akcji i postaci twardziela. Ta zmiana była podyktowana pragmatyzmem i potrzebą dostosowania się do ówczesnych realiów politycznych i społecznych w Ameryce.

Charles Bronson zmarł 30 sierpnia 2003 roku w wieku 81 lat w Los Angeles. Został pochowany na cmentarzu Brownsville w West Windsor w stanie Vermont. Jego życie, od skrajnego ubóstwa w Pensylwanii, przez służbę wojskową, aż po status międzynarodowej gwiazdy kina, stanowi fascynującą opowieść o determinacji i sile woli. Jego dziedzictwo filmowe, zwłaszcza ikoniczna rola w „Życzeniu śmierci”, nadal inspiruje i przyciąga kolejne pokolenia widzów.

Charles Bronson, którego życie było dowodem na to, że determinacja i ciężka praca mogą przezwyciężyć największe przeszkody, pozostawił po sobie trwały ślad w historii kina. Od skromnych początków w górniczym miasteczku po status międzynarodowej gwiazdy kina akcji, jego droga była niezwykła. Ikoniczna rola w „Życzeniu śmierci” na zawsze wpisała go do panteonu bohaterów kina, a jego wizerunek nieustępliwego twardziela wciąż inspiruje twórców i widzów na całym świecie.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Charles_Bronson