Dolly Parton: Jolene, Miley Cyrus i Queen Latifah – Ikona Muzyki

0

Dolly Rebecca Parton, urodzona 19 stycznia 1946 roku w Pittman Center w stanie Tennessee, to globalna ikona muzyki country, powszechnie określana mianem „Królowej Muzyki Country” (Queen of Country). Uznawana za jedną z najbardziej utytułowanych wykonawczyń w historii tego gatunku, Parton może pochwalić się wszechstronną karierą obejmującą rolę piosenkarki, autorki tekstów, multiinstrumentalistki, aktorki, filantropki i wpływowej bizneswoman. Na styczeń 2025 roku ma 79 lat. Odwiedzając jej park tematyczny Dollywood, można poczuć ducha jej niezwykłej historii. Jest żoną Carla Deana, z którym przeżyła blisko 60 lat w małżeństwie.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 79 lat (na styczeń 2025)
• Żona/Mąż: Zmarły Carl Dean
• Dzieci: Brak
• Zawód: Piosenkarka, autorka tekstów, aktorka, bizneswoman, filantropka
• Główne osiągnięcie: Uznawana za „Królową Muzyki Country”, z licznymi nagrodami Grammy i rekordami na listach przebojów.

Dolly Parton: Ikona Muzyki Country i Kultury Popularnej

Dolly Rebecca Parton, której narodziny miały miejsce 19 stycznia 1946 roku w malowniczej miejscowości Pittman Center w stanie Tennessee, to postać, której wpływ na muzykę country i kulturę popularną jest niepodważalny. Jej kariera, trwająca od lat 60. XX wieku, ugruntowała jej pozycję jako jednej z najważniejszych artystek w historii tego gatunku. Słusznie nazywana „Królową Muzyki Country” (Queen of Country), Parton odznacza się niezwykłą wszechstronnością, działając jako piosenkarka, autorka tekstów, multiinstrumentalistka, aktorka, filantropka i prężna bizneswoman. Na styczeń 2025 roku Dolly Parton ma 79 lat, a jej nieustająca aktywność artystyczna i biznesowa świadczą o jej niezwykłej energii i pasji.

Rodzina i Korzenie Dolly Parton

Dolly Parton wywodzi się z bardzo licznej rodziny, będąc czwartym z dwanaściorga dzieci Avie Lee Caroline i Roberta Lee Partona Sr. Matka Dolly, w ciągu zaledwie dwóch dekad, urodziła dwanaścioro dzieci, co stanowiło ogromne wyzwanie. Ojciec Dolly, Robert Lee „Lee” Parton, był dzierżawcą i rolnikiem, który mimo braku formalnego wykształcenia, imponował Dolly swoją mądrością biznesową. Z kolei matka, mimo słabego zdrowia, przekazywała dzieciom bogactwo góralskiego folkloru i starych ballad, kształtując ich wrażliwość muzyczną. W 1966 roku Dolly Parton poślubiła Carla Deana, z którym przeżyła blisko sześć dekad szczęśliwego małżeństwa, aż do jego śmierci w 2025 roku. Artystka wychowała się w głęboko religijnym środowisku Kościoła Bożego (Pentekostalizm) w Cleveland, Tennessee, gdzie jej dziadek był pastorem, co miało znaczący wpływ na jej późniejsze życie i wartości.

Rodzeństwo Dolly Parton

• Dolly była czwartym z dwunastu dzieci Avie Lee Caroline i Roberta Lee Partona Sr.

Droga na Szczyt: Kariera Muzyczna Dolly Parton

Kariera muzyczna Dolly Parton rozpoczęła się w bardzo młodym wieku, a jej talent objawiał się już od dzieciństwa. Występowała w lokalnym radiu i telewizji, a w wieku zaledwie 13 lat nagrała swój pierwszy singiel „Puppy Love”. Zanim zdobyła sławę jako wykonawczyni, Dolly zasłynęła jako utalentowana autorka tekstów, pisząc przeboje dla innych artystów, w tym dwa hity z pierwszej dziesiątki dla Billa Phillipsa w 1966 roku. Przełom nastąpił w 1967 roku, gdy dołączyła do programu „The Porter Wagoner Show”. Ich sześcioletnia współpraca zaowocowała serią wspólnych hitów, które ugruntowały jej pozycję na rynku muzycznym. W 1974 roku Parton napisała utwór „I Will Always Love You”, który stał się światowym fenomenem i przyniósł jej znaczące dochody, zwłaszcza po tym, jak odmówiła oddania połowy praw autorskich Elvisowi Presleyowi. Dolly Parton może pochwalić się rekordem 25 singli na 1. miejscu listy Billboard country oraz imponującą liczbą 44 albumów w Top 10 country. Jej wszechstronność dowiedziona została, gdy album „Rockstar” z 2023 roku osiągnął 3. miejsce na liście Billboard 200, co jest jej najwyższą pozycją. W ciągu swojej ponad 60-letniej kariery skomponowała ponad 3000 piosenek, w tym takie ponadczasowe klasyki jak „Jolene”, „Coat of Many Colors” oraz „9 to 5”. W 1986 roku została wprowadzona do Nashville Songwriters Hall of Fame, co jest potwierdzeniem jej wybitnych zdolności kompozytorskich.

Kluczowe osiągnięcia muzyczne

• Rekord 25 singli na 1. miejscu listy Billboard country.
• 44 albumy w Top 10 country.
• Ponad 3000 skomponowanych piosenek.
• Album „Rockstar” (2023) na 3. miejscu listy Billboard 200.

Dolly Parton na Wielkim Ekranie: Kariera Aktorska

Dolly Parton z powodzeniem podbiła również świat kina, debiutując w 1980 roku w kultowej komedii „9 to 5”. Jej kreacja aktorska w tym filmie przyniosła jej nominację do Złotego Globu dla najlepszej aktorki, udowadniając jej talent poza sceną muzyczną. Następnie wystąpiła w szeregu popularnych produkcji, które zdobyły uznanie widzów i krytyków. Do jej najbardziej pamiętnych ról należą te w filmach „The Best Little Whorehouse in Texas” (1982) oraz „Steel Magnolias” (1989). Połączenie jej charyzmy z umiejętnościami aktorskimi sprawiło, że stała się rozpoznawalną postacią również w branży filmowej.

Wybrane role filmowe

• „9 to 5” (1980)
• „The Best Little Whorehouse in Texas” (1982)
• „Steel Magnolias” (1989)

Uznanie i Nagrody: Skala Talentów Dolly Parton

Kariera Dolly Parton usiana jest licznymi nagrodami i wyróżnieniami, które świadczą o jej niezwykłym wpływie i wszechstronnym talencie. Artystka może pochwalić się imponującą kolekcją najważniejszych trofeów, w tym 11 nagrodami Grammy oraz 3 nagrodami Emmy. Była również wielokrotnie nominowana do prestiżowych Oscarów (dwukrotnie) i Złotych Globów (sześciokrotnie), co potwierdza jej uznanie w różnych dziedzinach sztuki. W 2025 roku ogłoszono, że w 2026 roku otrzyma nagrodę Jean Hersholt Humanitarian Award, będącą honorowym Oscarem za zasługi humanitarne. Uznanie na szczeblu państwowym przyszło wraz z National Medal of Arts w 2004 roku oraz prestiżowym wyróżnieniem Kennedy Center Honors w 2006 roku. W 2023 roku magazyn Rolling Stone sklasyfikował ją na 27. miejscu listy 200 najlepszych piosenkarzy wszech czasów, co jest niepodważalnym dowodem jej trwałego miejsca w historii muzyki. W 1984 roku jej zasługi zostały uhonorowane gwiazdą na Hollywood Walk of Fame, jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli sukcesu w branży rozrywkowej.

Kluczowe nagrody i wyróżnienia

Dolly Parton jako Bizneswoman: Imperium Rozrywki

Dolly Parton jest nie tylko artystką, ale również niezwykle skuteczną bizneswoman, która zbudowała wokół swojego nazwiska prawdziwe imperium. Jest współwłaścicielką The Dollywood Company, która zarządza popularnym parkiem tematycznym Dollywood oraz parkiem wodnym Splash Country, przyciągając miliony turystów rocznie. Jej firma zarządza również popularną siecią teatrów z kolacją, takich jak „The Dolly Parton Stampede”, co dodatkowo poszerza jej działalność rozrywkową i biznesową. Parton wydawała muzykę pod wieloma szyldami, w tym we własnych wytwórniach „Dolly” oraz „Butterfly”, co świadczy o jej kontroli nad własną twórczością i strategią biznesową. Szacuje się, że na całym świecie sprzedała ponad 100 milionów płyt, co czyni ją jedną z najlepiej sprzedających się artystek muzycznych w historii.

Elementy biznesowego imperium Dolly Parton

• The Dollywood Company (park tematyczny Dollywood, park wodny Splash Country)
• Własne wytwórnie muzyczne: „Dolly”, „Butterfly”
• Sieć teatrów z kolacją (np. „The Dolly Parton Stampede”)

Serce na Dłoni: Filantropia i Działalność Społeczna Dolly Parton

Dolly Parton aktywnie angażuje się w działalność filantropijną i społeczną, wykorzystując swoją pozycję i zasoby do wspierania potrzebujących. Założyła Fundację Dollywood, organizację charytatywną skupiającą się na wspieraniu edukacji i walce z ubóstwem we wschodnim Tennessee. Jej fundacja jest znana z ogromnego zaangażowania w promowanie czytelnictwa wśród dzieci, co stanowi kluczowy element w walce z analfabetyzmem. Szczególnie szerokim echem odbił się jej wkład w walkę z pandemią COVID-19; Parton znacząco wsparła finansowo badania nad szczepionką Moderna, co było szeroko komentowanym aktem hojności. Artystka jest również znana z aktywnego wspierania praw osób LGBT (gay rights), co świadczy o jej otwartości i zaangażowaniu w promowanie równości.

Kluczowe obszary działalności filantropijnej

• Wsparcie edukacji i walka z ubóstwem (Fundacja Dollywood)
• Promowanie czytelnictwa wśród dzieci
• Finansowe wsparcie badań nad szczepionką przeciw COVID-19
• Wspieranie praw osób LGBT

Barwne Anecdoty z Życia Dolly Parton

Życie Dolly Parton obfituje w barwne anegdoty, które dodają głębi jej niezwykłej biografii. Narodziny Dolly zostały opłacone przez jej ojca workiem mąki kukurydzianej, który przekazał lekarzowi misyjnemu, co jest niezwykłym świadectwem jej skromnych początków. Artystka sama opisuje swoje dzieciństwo jako „dirt poor” (skrajnie biedne), wskazując, że rodzina mieszkała w jednoizbowej chacie. Te trudne warunki stały się jednak bezpośrednią inspiracją dla jednego z jej najważniejszych utworów – „Coat of Many Colors”. Dzień po ukończeniu szkoły średniej w 1964 roku, Dolly spakowała się i wyjechała do Nashville, by realizować swoje marzenia o karierze muzycznej. W jednym z wywiadów wyznała, że dwa ze swoich największych hitów – „Jolene” oraz „I Will Always Love You” – napisała podczas tej samej sesji twórczej, co jest dowodem jej niezwykłej kreatywności. W parku Dollywood znajduje się replika dwupokojowej chaty z Locust Ridge, w której Parton spędziła młodość. W 2024 roku wydała książkę kucharską „Good Lookin’ Cookin’”, w której wspomina rodzinne posiłki. Jej drugie imię, Rebecca, zostało jej nadane na cześć jej matczynej pra-pra-babci. W branży rozrywkowej działali również jej brat Randy Parton oraz siostry Stella i Rachel. Początkowa niechęć fanów była wyzwaniem, gdy dołączyła do Portera Wagonera, publiczność początkowo domagała się powrotu jej poprzedniczki. Sukces albumu „Rockstar” udowodnił, że potrafi odnaleźć się w każdym gatunku muzycznym, nie tylko w country. Jej styl i wizerunek stały się rozpoznawalne na całym świecie, czyniąc ją prawdziwą ikoną popkultury.

Warto wiedzieć: W 2023 roku magazyn Rolling Stone sklasyfikował Dolly Parton na 27. miejscu listy 200 najlepszych piosenkarzy wszech czasów, co jest potwierdzeniem jej trwałego miejsca w historii muzyki.

Chronologia ważnych wydarzeń w życiu Dolly Parton

Dolly Parton to artystka, której kariera rozciąga się na ponad sześć dekad, obejmując nie tylko muzykę country, ale także aktorstwo, biznes i filantropię. Jej życie, od skromnych początków po status globalnej ikony, stanowi inspirujący przykład tego, jak pasja, talent i empatia mogą prowadzić do niezwykłych osiągnięć i trwałego wpływu na światową kulturę.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Dolly_Parton