Emily Elizabeth Dickinson, urodzona 10 grudnia 1830 roku w Amherst w stanie Massachusetts, to jedna z najbardziej oryginalnych i wpływowych postaci w historii literatury amerykańskiej. Choć za życia jej twórczość pozostawała w dużej mierze niedoceniona, pośmiertnie zyskała status ikony. Jej bogata spuścizna, obejmująca blisko 1800 wierszy, nadal fascynuje czytelników i badaczy swoją głębią, innowacyjnością i unikalnym spojrzeniem na świat. Dickinson, pochodząca z prominentnej rodziny, spędziła niemal całe życie w rodzinnym domu, rozwijając swój indywidualny styl, który wyprzedził epokę. Jej życie osobiste, naznaczone pewną izolacją i intensywną korespondencją, stanowiło tło dla rewolucyjnej poezji, która została w pełni doceniona dopiero wiele dekad po jej śmierci w 1886 roku.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na marzec 2024 roku Emily Dickinson miałaby 193 lata.
- Żona/Mąż: Nigdy nie wyszła za mąż.
- Dzieci: Nie miała dzieci.
- Zawód: Poetka.
- Główne osiągnięcie: Stworzenie unikalnego stylu poetyckiego, który wywarł znaczący wpływ na rozwój literatury amerykańskiej, oraz pozostawienie po sobie blisko 1800 wierszy.
Podstawowe informacje o Emily Dickinson
Emily Elizabeth Dickinson przyszła na świat 10 grudnia 1830 roku w Amherst w stanie Massachusetts. Właśnie w tym mieście spędziła niemal całe swoje życie, aż do śmierci 15 maja 1886 roku, w wieku 55 lat. Jej miejsce pochówku znajduje się na cmentarzu Amherst West Cemetery. Choć za życia jej twórczość nie zdobyła szerokiego uznania, pośmiertnie Dickinson została okrzyknięta jedną z najważniejszych i najbardziej wpływowych postaci w historii poezji amerykańskiej. Jej literacka spuścizna jest imponująca i obejmuje blisko 1800 wierszy, z których zaledwie garstka, bo tylko 10, została opublikowana za jej życia.
Jedynym uwierzytelnionym portretem Emily Dickinson z okresu jej młodości, poza dzieciństwem, jest dagerotyp wykonany w Mount Holyoke pomiędzy grudniem 1846 a początkiem 1847 roku, kiedy to poetka miała 16 lat. Ten wizerunek stanowi cenne świadectwo jej wczesnych lat, zanim jeszcze zyskała miano enigmatycznej postaci amerykańskiej literatury.
Rodzina i życie prywatne Emily Dickinson
Emily Dickinson pochodziła z prominentnej i wpływowej rodziny osiadłej w Amherst, której korzenie sięgały silnych tradycji purytańskich. Jej ojciec, Edward Dickinson, był cenionym prawnikiem, pełnił funkcję skarbnika Amherst College, a także był aktywnym politykiem, zasiadając w 33. Kongresie Stanów Zjednoczonych. Matka poetki, Emily Norcross Dickinson, była przez córkę opisywana jako osoba chłodna i zdystansowana. Emily podsumowała swoje relacje z matką stwierdzeniem, że była ona „okropną matką”.
Poetka miała dwoje rodzeństwa: starszego brata, Williama Austina, oraz młodszą siostrę, Lavinię Norcross, znaną jako Vinnie. To właśnie Lavinia po śmierci Emily odkryła ukryte w jej biurku setki rękopisów wierszy, co zapoczątkowało proces ich publikacji. Przez większość swojego dorosłego życia Emily Dickinson żyła w swoistej izolacji, zyskując wśród lokalnych mieszkańców opinię ekscentryczki. Rzadko opuszczała swój pokój, unikała gości i niemal zawsze ubierała się na biało. **Nigdy nie wyszła za mąż**, a jej głębokie relacje międzyludzkie opierały się głównie na bogatej korespondencji listownej.
Najważniejszą i najbardziej czułą relację w dorosłym życiu Emily Dickinson utrzymywała ze swoją bratową, Susan Gilbert. Do Susan wysłała ponad 300 listów, a wielu badaczy uważa ją za muzę poetki, a także za jej niespełnioną miłość o charakterze homoerotycznym. Ta bliska więź, choć nieformalna, stanowiła istotny element życia osobistego Dickinson.
Edukacja i wczesne wpływy Emily Dickinson
Edukacja Emily Dickinson była ambitna i wszechstronna. Przez siedem lat uczęszczała do Amherst Academy, gdzie zdobyła klasyczne wykształcenie obejmujące literaturę angielską, łacinę, botanikę, geologię i filozofię. W 1847 roku rozpoczęła naukę w Mount Holyoke Female Seminary, prestiżowej szkole dla kobiet. Jednak po zaledwie dziesięciu miesiącach opuściła placówkę. Jako powody tej decyzji podaje się tęsknotę za domem lub niechęć do rygoru religijnego panującego w szkole.
Na rozwój intelektualny Emily Dickinson ogromny wpływ miał Benjamin Franklin Newton, młody prawnik. To on wprowadził ją w pisma takich autorów jak Wordsworth i Emerson, a przede wszystkim rozpoznał w młodej Dickinson wielki talent poetycki. Poetka była pasjonatką literatury, a do jej ulubionych autorów należeli William Shakespeare, Charlotte Brontë oraz Henry Wadsworth Longfellow. Fascynacja tymi pisarzami z pewnością kształtowała jej własne artystyczne wizje i styl.
Kariera i twórczość poetycka Emily Dickinson
Styl poetycki Emily Dickinson był niezwykle nowatorski jak na standardy XIX wieku. Charakteryzował się krótkimi liniami, stosowaniem rymów niedokładnych (tzw. slant rhyme), brakiem tytułów oraz bardzo specyficzną interpunkcją, w tym powszechnym użyciem myślników. Te cechy odróżniały jej twórczość od współczesnych jej poetów i stanowiły zapowiedź przyszłych kierunków rozwoju poezji. Główne motywy jej wierszy to śmierć i nieśmiertelność, natura, duchowość, estetyka oraz społeczeństwo. **Dickinson eksplorowała te tematy z niezwykłą głębią i oryginalnością.**
Za życia Emily Dickinson opublikowała anonimowo zaledwie garstkę swoich utworów. Co więcej, redaktorzy nierzadko drastycznie zmieniali jej teksty, aby dopasować je do panujących wówczas konwencji literackich, co znacząco odbiegało od jej oryginalnego zamysłu. Prawdziwe odkrycie jej twórczości nastąpiło po jej śmierci w 1886 roku. Siostra Lavinia znalazła w biurku poetki setki rękopisów, powiązanych w małe tomiki. To odkrycie zapoczątkowało proces wydawniczy trwający wiele dekad.
Pierwszy zbiór poezji Emily Dickinson ukazał się w 1890 roku, dzięki staraniom Thomasa Wentwortha Higginsona i Mabel Loomis Todd. Jednak teksty zaprezentowane w tym tomie zostały wówczas mocno wygładzone i ocenzurowane, aby uczynić je bardziej przystępnymi dla ówczesnego czytelnika. **Dopiero w 1955 roku badacz Thomas H. Johnson wydał „The Poems of Emily Dickinson”, prezentując po raz pierwszy kompletną i nieocenzurowaną kolekcję jej dzieł w ich oryginalnej formie.** To wydanie pozwoliło na pełne docenienie rewolucyjności i głębi poezji Dickinson.
Kluczowe cechy stylu poetyckiego Emily Dickinson:
- Krótkie linie
- Rymy niedokładne (tzw. slant rhyme)
- Brak tytułów
- Specyficzna interpunkcja (np. powszechne użycie myślników)
Główne motywy twórczości Emily Dickinson:
- Śmierć i nieśmiertelność
- Natura
- Duchowość
- Estetyka
- Społeczeństwo
Zdrowie i ostatnie lata życia Emily Dickinson
Od młodości Emily Dickinson zmagała się z problemami zdrowotnymi. Cierpiała m.in. na melancholię, która była wynikiem traumatycznych przeżyć po śmierci bliskich osób. Śmierć jej bliskiej kuzynki, Sophii Holland, w 1844 roku na tyfus, tak silnie wstrząsnęła Dickinson, że rodzice musieli wysłać ją do rodziny w Bostonie po tym, jak przeżyła załamanie nerwowe. Te doświadczenia z pewnością wpłynęły na jej wrażliwość i sposób postrzegania świata, co znalazło odzwierciedlenie w jej twórczości.
W późniejszym wieku jej izolacja pogłębiła się do tego stopnia, że rozmawiała z gośćmi jedynie przez zamknięte drzwi. Niektórzy badacze interpretują to zachowanie jako objawy agorafobii lub innych lęków społecznych. Ten narastający dystans od świata zewnętrznego, choć dla wielu zagadkowy, z pewnością sprzyjał koncentracji na wewnętrznych przeżyciach i rozwijaniu unikalnej wizji artystycznej.
Kontrowersje i cenzura w kontekście spuścizny Emily Dickinson
Po śmierci Emily Dickinson doszło do prób zacierania śladów jej bliskiej relacji z Susan Gilbert. Co najmniej 11 dedykacji dla Susan zostało wydrapanych lub zamazanych w rękopisach, co sugeruje celowe działania mające na celu ukrycie lub umniejszenie znaczenia tej relacji. Te działania budziły kontrowersje i wpływały na sposób, w jaki biografia poetki była prezentowana przez pierwsze dekady po jej śmierci.
Mabel Loomis Todd, która była kochanką brata Emily, Austina Dickinsona, prowadziła długoletni spór z Susan Gilbert. Ten konflikt między kobietami, które obie były blisko związane z Dickinson, wpłynął na sposób prezentacji biografii poetki przez pierwsze dekady. Spory te mogły mieć wpływ na interpretację i publikację jej dzieł, prowadząc do cenzury i wygładzania tekstów, aby dopasować je do oczekiwań społeczeństwa lub osobistych interesów osób zaangażowanych w proces wydawniczy.
Kluczowe wydarzenia związane z publikacją twórczości Emily Dickinson:
- 1846-1847: Wykonanie jedynego uwierzytelnionego portretu Emily Dickinson (dagerotyp).
- 1886: Śmierć Emily Dickinson; odkrycie przez siostrę Lavinię setek rękopisów.
- 1890: Pierwszy zbiór poezji Emily Dickinson, opracowany przez Thomasa Wentwortha Higginsona i Mabel Loomis Todd (teksty wygładzone i ocenzurowane).
- 1955: Wydanie „The Poems of Emily Dickinson” przez Thomasa H. Johnsona, prezentujące kompletną i nieocenzurowaną kolekcję dzieł.
Ciekawostki z życia Emily Dickinson
Emily Dickinson posiadała psa rasy nowofundland o imieniu Carlo. Nadała mu imię na cześć psa należącego do bohatera powieści „Jane Eyre”, co świadczy o jej zamiłowaniu do literatury i wpływie, jaki wywierała ona na jej życie. Dickinson miała również talent muzyczny; od dziecka wykazywała szczególne predyspozycje do gry na pianinie, co dodawało kolejny wymiar jej artystycznej duszy.
Około 1852 roku Emily Dickinson przestała regularnie uczęszczać do kościoła. Swoją decyzję tłumaczyła tym, że „zachowuje szabat, zostając w domu”, co pokazuje jej niezależność myślenia i poszukiwanie własnych dróg duchowych. Co ciekawe, jej dom rodzinny, znany jako Homestead, sąsiadował bezpośrednio z lokalnym cmentarzem w Amherst. Ta bliskość mogła mieć znaczący wpływ na jej fascynację i obsesję na punkcie tematyki śmierci, która stanowi jeden z kluczowych motywów jej twórczości.
Warto wiedzieć: Choć za życia opublikowano tylko 10 wierszy Emily Dickinson, pośmiertnie odkryto blisko 1800 utworów, które ugruntowały jej pozycję jako jednej z najważniejszych poetek amerykańskich.
Emily Dickinson, pomimo życia w pewnej izolacji i niedocenienia za życia, pozostawiła po sobie niezwykłe dziedzictwo literackie. Jej innowacyjny styl, głębokie przemyślenia na temat życia, śmierci i natury, a także odważne podejście do formy poetyckiej, uczyniły ją jedną z najbardziej znaczących postaci w kanonie literatury amerykańskiej, której wpływ jest odczuwalny do dziś.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Z czego słynęła Emily Dickinson?
Emily Dickinson słynęła z niezwykle oryginalnej poezji, charakteryzującej się unikalnym stylem, krótkimi formami i częstym użyciem myślników. Jej wiersze często poruszały tematy takie jak natura, śmierć, nieśmiertelność i dusza, często z perspektywy introspektywnej.
Z czego słynie Emily Dickinson?
Emily Dickinson słynie głównie ze swojego rozległego, ale w większości opublikowanego pośmiertnie dorobku poetyckiego. Jest uważana za jedną z najważniejszych poetek amerykańskich, cenioną za innowacyjne podejście do formy, języka i treści.
Jaki jest najsłynniejszy wiersz Emily Dickinson?
Trudno jednoznacznie wskazać jeden najsłynniejszy wiersz, jednak do najbardziej rozpoznawalnych i często cytowanych utworów Emily Dickinson należą „Because I could not stop for Death” (Ponieważ nie mogłam zatrzymać się dla Śmierci) oraz „I heard a Fly buzz – when I died” (Słyszałam bzyczenie muchy – gdy umierałam).
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Emily_Dickinson
