Jerzy V, urodzony jako Jerzy Fryderyk Ernest Albert, panował jako król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz cesarz Indii w latach 1910–1936. Urodzony 3 czerwca 1865 roku, w styczniu 2026 roku minie ponad 160 lat od jego narodzin. Jako głowa państwa, Jerzy V był świadkiem i aktywnym uczestnikiem burzliwych wydarzeń I wojny światowej, podczas której podjął historyczną decyzję o zmianie nazwy dynastii na Windsor, symbolicznie odcinając się od niemieckich korzeni. Był żonaty z Marią Teck i mieli sześcioro dzieci, w tym przyszłych monarchów Edwarda VIII i Jerzego VI.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: W styczniu 2026 roku Jerzy V miałby 160 lat.
- Żona/Mąż: Maria Teck
- Dzieci: Edward VIII, Jerzy VI, Henryk (książę Gloucester), Jerzy (książę Kentu), Jan, Maria
- Zawód: Król Wielkiej Brytanii i Irlandii, Cesarz Indii
- Główne osiągnięcie: Zmiana nazwiska dynastii na Windsor w 1917 roku, symboliczne odcięcie się od niemieckich korzeni w czasie I wojny światowej.
Podstawowe informacje o Jerzym V
Jerzy V, którego pełne imiona brzmiały Jerzy Fryderyk Ernest Albert (ang. George Frederick Ernest Albert), przeszedł do historii jako brytyjski król. Jego imiona odzwierciedlały królewskie tradycje rodowe epoki wiktoriańskiej. Urodził się 3 czerwca 1865 roku w Londynie. Król Jerzy V zmarł 20 stycznia 1936 roku w Sandringham, co oznacza, że w styczniu 2026 roku przypada dokładnie 90. rocznica jego śmierci.
Jego panowanie, przypadające na lata 1910–1936, obejmowało okres wielkich przemian politycznych i społecznych w Europie. Przez większość tego czasu Jerzy V nosił tytuł króla Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz cesarza Indii. W związku ze zmianami politycznymi, od 1927 roku jego tytuł zmieniono na króla Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Jako monarcha sprawował władzę nad licznymi terytoriami zależnymi, w tym Australią, Nową Zelandią, Południową Afryką i Nową Fundlandią w latach 1910–1936. Od 11 grudnia 1931 roku do śmierci oficjalnie tytułowano go również królem Kanady.
Jednym z najbardziej znaczących wydarzeń związanych z Jerzym V była zmiana nazwy dynastii. Choć wywodził się z niemieckiej dynastii Sachsen-Coburg-Gotha, w 1917 roku, w trakcie trwania I wojny światowej, dokonał historycznej zmiany nazwiska na Windsor. Ta decyzja była podyktowana chęcią odcięcia się od niemieckich korzeni, które w kontekście konfliktu zbrojnego były kojarzone z ówczesnym wrogiem. Wprowadzenie nazwiska Windsor stało się trwałym elementem brytyjskiej monarchii.
Rodzina i życie prywatne Jerzego V
Jerzy V był synem króla Edwarda VII Koburga oraz duńskiej księżniczki Aleksandry. Jego pochodzenie łączyło najważniejsze europejskie rody królewskie tamtego okresu, co podkreślało jego znaczącą pozycję w europejskiej hierarchii. Wychowywał się w środowisku o silnych tradycjach królewskich, co przygotowało go do przyszłych obowiązków monarchy.
Jego żoną była Maria Teck, która po jego wstąpieniu na tron została królową konsortą. Ich związek małżeński, zawarty 6 lipca 1893 roku, trwał aż do śmierci Jerzego V w 1936 roku. Para królewska doczekała się sześciorga dzieci: synów Edwarda (późniejszego Edwarda VIII), Alberta Jerzego (późniejszego Jerzego VI), Henryka (księcia Gloucester), Jerzego (księcia Kentu), Jana, oraz córkę Marię. Potomstwo Jerzego V odegrało kluczową rolę w historii brytyjskiej monarchii w XX wieku.
Potomstwo Jerzego V
- Edward (późniejszy Edward VIII)
- Albert Jerzy (późniejszy Jerzy VI)
- Henryk (książę Gloucester)
- Jerzy (książę Kentu)
- Jan
- Maria
Po śmierci Jerzego V w 1936 roku tron objął jego najstarszy syn, Edward VIII Windsor. Jednakże Edward VIII przeszedł do historii głównie z powodu swojej późniejszej abdykacji, która nastąpiła zaledwie kilkanaście miesięcy po objęciu władzy. W wyniku abdykacji Edwarda VIII, tron przejął jego młodszy brat, Albert Jerzy, który przyjął imię Jerzego VI, stając się ojcem obecnej królowej Elżbiety II.
Droga na tron i panowanie Jerzego V
Jerzy V objął rządy 6 maja 1910 roku, przejmując obowiązki po swoim ojcu, królu Edwardzie VII. Jego panowanie, które trwało blisko 26 lat, przypadło na jeden z najbardziej burzliwych i przełomowych okresów w historii Europy, naznaczony I wojną światową i głębokimi przemianami społecznymi. Służbę w Royal Navy rozpoczął w 1877 roku jako kadet, a jego kariera wojskowa trwała do 1892 roku, kiedy to jego brat, książę Albert Wiktor, zmarł, a Jerzy V stał się następcą tronu.
Oficjalna ceremonia koronacyjna Jerzego V odbyła się 22 czerwca 1911 roku w Opactwie Westminsterskim, stanowiąc symboliczne potwierdzenie jego władzy nad rozległym imperium brytyjskim. Wydarzenie to było ważnym momentem dla narodu, wzmacniającym poczucie jedności i ciągłości monarchii.
Król Jerzy V stał się ważnym symbolem jedności narodowej, szczególnie w trudnych czasach konfliktów zbrojnych i przemian społecznych, które dotknęły Wielką Brytanię na początku XX wieku. W obliczu wojennych wyzwań i narastających nastrojów antyniemieckich, jego decyzja o zmianie nazwiska na Windsor w 1917 roku była kluczowa dla zachowania spójności i poparcia dla monarchii. W okresie panowania Jerzego V imperium brytyjskie osiągnęło swoje największe rozmiary geograficzne, co dodatkowo podkreślało jego rolę jako głowy państwa o globalnym zasięgu.
Nagrody i odznaczenia Jerzego V
Jako monarcha, Jerzy V posiadał najwyższe odznaczenia brytyjskie, świadczące o jego pozycji i roli w państwie. Do najważniejszych z nich należały Order Podwiązki, Order Ostu, Order Świętego Patryka oraz Krzyż Wielki Orderu Łaźni. Te prestiżowe wyróżnienia podkreślały jego wysoki status w hierarchii brytyjskiego królestwa.
Jego status jako cesarza Indii znajdował odzwierciedlenie w posiadanych przez niego orderach kolonialnych i indyjskich. Był uhonorowany między innymi Orderem Gwiazdy Indii, Orderem Indii Brytyjskich I klasy oraz Orderem Imperium Indyjskiego. Te odznaczenia symbolizowały rozległość i znaczenie brytyjskiego imperium pod jego panowaniem.
Wybrane odznaczenia międzynarodowe Jerzego V
- Duński Order Słonia
- Rosyjski Order św. Andrzeja
- Pruski Order Orła Czarnego
- Hiszpański Order Złotego Runa
- Japoński Order Chryzantemy
Jerzy V posiadał również imponującą kolekcję zagranicznych orderów, co świadczyło o jego pozycji na arenie międzynarodowej i relacjach z innymi mocarstwami. Te międzynarodowe odznaczenia podkreślały jego rolę jako ważnego gracza na globalnej scenie politycznej.
Kontekst historyczny i wojna w okresie panowania Jerzego V
Panowanie Jerzego V było nierozerwalnie związane z okresem I wojny światowej, jednym z najbardziej niszczycielskich konfliktów w historii. To właśnie w tym burzliwym okresie, w obliczu silnych nastrojów antyniemieckich w społeczeństwie brytyjskim, król podjął historyczną decyzję o porzuceniu niemiecko brzmiących tytułów i nazwiska rodowego na rzecz brytyjskiego Windsor. Zmiana ta była kluczowa dla utrzymania poparcia społecznego i legitymizacji monarchii w trudnych czasach.
Okres panowania Jerzego V to nie tylko wyzwania zewnętrzne, ale także wewnętrzne kłopoty rodziny królewskiej. Artykuł wspomina o trudnościach, z jakimi borykała się rodzina królewska, obejmujących zarówno wyzwania polityczne, jak i osobiste tragedie. Do tych ostatnich należały między innymi losy jego dzieci, w tym przedwczesna śmierć księcia Jana. Te wydarzenia stanowiły ważny kontekst dla panowania króla, wpływając na jego wizerunek i percepcję.
Zdrowie i śmierć Jerzego V
W końcowym okresie swojego życia król Jerzy V zmagał się z poważnymi kłopotami zdrowotnymi. Stan jego zdrowia stopniowo się pogarszał, co ostatecznie doprowadziło do jego zgonu. Król zmarł 20 stycznia 1936 roku w posiadłości Sandringham.
Miejsce jego śmierci, Sandringham House, jest tradycyjną wiejską rezydencją brytyjskich monarchów. To właśnie tam, po wieloletnim sprawowaniu władzy i w obliczu pogarszającego się stanu zdrowia, król Jerzy V zakończył swoje życie. Jego śmierć była znaczącym wydarzeniem dla narodu, a jego pogrzeb odbył się w Kaplicy św. Jerzego na Zamku Windsor.
Ciekawostki o Jerzym V
W okresie swojego panowania, od 1910 do 1936 roku, Jerzy V posługiwał się charakterystycznym herbem Wielkiej Brytanii. Herb ten, z jego pełnymi insygniami królewskimi, symbolizował potęgę i rozległość brytyjskiego imperium w pierwszej połowie XX wieku. Jego obecność na oficjalnych dokumentach, monetach i budynkach państwowych stanowiła wizualne przypomnienie o globalnym zasięgu władzy królewskiej.
Jerzy V był postacią, która z determinacją przewodziła narodowi przez jeden z najtrudniejszych okresów w jego historii. Jego zdolność do adaptacji i symbolicznego odcięcia się od przeszłości, jak zmiana nazwiska dynastii, była kluczowa dla zachowania ciągłości i jedności monarchii, co do dziś stanowi ważny element brytyjskiej historii.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Na co zmarł król Jerzy V?
Król Jerzy V zmarł z powodu ciężkiej choroby płuc, a dokładniej zapalenia oskrzeli powikłanego niewydolnością serca. Jego stan zdrowia był już wcześniej osłabiony.
Na co chorował król Jerzy?
Król Jerzy V cierpiał na przewlekłą chorobę płuc, w tym zapalenie oskrzeli, a także problemy z sercem. Jego zdrowie pogarszało się przez wiele lat.
Ile dzieci miał Jerzy V?
Król Jerzy V miał pięcioro dzieci. Byli to Edward VIII, Jerzy VI, Maria, Henryk i Jan.
Czy król Jerzy VI jąkał się?
Tak, król Jerzy VI jąkał się. Był to problem, z którym zmagał się od dzieciństwa i który znacząco wpływał na jego publiczne wystąpienia.
Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Jerzy_V
