Mendelssohn: Felix Mendelssohn-Bartholdy – kompozytor, geniusz muzyczny

0

Jakub Ludwik Feliks Mendelssohn Bartholdy, znany powszechnie jako Felix Mendelssohn, był jednym z najwybitniejszych i najbardziej płodnych kompozytorów epoki romantyzmu. Urodzony w zamożnej i wpływowej rodzinie, już od najmłodszych lat wykazywał niezwykłe zdolności muzyczne, które szybko zyskały uznanie na najwyższych szczeblach europejskiej kultury. Choć jego życie zakończyło się przedwcześnie w wieku 38 lat, pozostawił po sobie bogaty dorobek artystyczny, obejmujący symfonie, koncerty, utwory kameralne, wokalne i fortepianowe, a także odegrał kluczową rolę w renesansie twórczości Johanna Sebastiana Bacha. Jego muzyka, charakteryzująca się elegancją, klarownością formy i głębokim liryzmem, do dziś stanowi ważny element światowego repertuaru koncertowego.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na listopad 1847 roku miał 38 lat.
• Żona/Mąż: Cecylia Jeanrenaud
• Dzieci: Cztery
• Zawód: Kompozytor, pianista, dyrygent
• Główne osiągnięcie: Zorganizowanie i poprowadzenie w Berlinie wykonania „Pasji według św. Mateusza” Bacha w 1829 roku, co zapoczątkowało renesans twórczości tego kompozytora.

Życie i pochodzenie Felixa Mendelssohna

Felix Mendelssohn urodził się 3 lutego 1809 roku w Hamburgu. Jego pełne nazwisko brzmiało Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy. Pochodził z prominentnej rodziny, której korzenie sięgały niemieckich Żydów. Jego dziadkiem był słynny filozof Moses Mendelssohn. Wraz z rodziną, w wieku siedmiu lat, przyjął chrześcijaństwo, co wiązało się z dodaniem do rodowego nazwiska członu „Bartholdy”. Życie kompozytora zakończyło się 4 listopada 1847 roku w Lipsku, w wieku zaledwie 38 lat, po długiej chorobie. Mimo krótkiego życia, pozostawił po sobie imponujący dorobek artystyczny.

Rodzina i wczesne lata

Ojciec Felixa, Abraham Mendelssohn, był bankierem. Choć sam przyjął chrześcijaństwo przed narodzinami syna, to Felix został formalnie ochrzczony w wieku siedmiu lat. Szczególnie bliska więź łączyła Felixa z jego siostrą Fanny, która również była utalentowaną kompozytorką. Ze względu na konwenanse epoki, część jej kompozycji była publikowana pod nazwiskiem Felixa. W 1811 roku, w obawie przed francuskimi represjami związanymi z blokadą kontynentalną Napoleona, rodzina Mendelssohnów musiała uciekać z Hamburga do Berlina. Dzieciństwo Felixa upłynęło w stymulującym środowisku intelektualnym, w salonie prowadzonym przez jego rodziców, który gościł czołowych myślicieli epoki, takich jak bracia Wilhelm i Alexander von Humboldt.

Edukacja i początki kariery

Felix Mendelssohn był uznawany za cudowne dziecko. Jego talent muzyczny był niezwykły od najmłodszych lat. Już w wieku 9 lat zagrał swój pierwszy publiczny koncert. W 1819 roku rozpoczął naukę u Carla Friedricha Zeltera, pod którego kierunkiem zgłębiał tajniki kontrapunktu i kompozycji. Ta edukacja ugruntowała jego konserwatywne gusta muzyczne i fascynację tradycją barokową. W wieku zaledwie 12 lat skomponował 13 symfonii na orkiestrę smyczkową, które były wykonywane przez prywatną orkiestrę rodzinną. W 1824 roku, podczas nauki u wirtuoza Ignaza Moschelesa, ten stwierdził, że nie ma już niczego, czego mógłby nauczyć młodego kompozytora.

Przełomowym momentem w karierze młodego kompozytora był rok 1829, kiedy to w wieku 20 lat zorganizował i poprowadził w Berlinie wykonanie „Pasji według św. Mateusza” Johanna Sebastiana Bacha. To wydarzenie zapoczątkowało wielki renesans twórczości Bacha w całej Europie, przywracając ją do życia po latach zapomnienia.

Twórczość muzyczna Felixa Mendelssohna

Dorobek Felixa Mendelssohna jest niezwykle bogaty i zróżnicowany. Do jego najbardziej rozpoznawalnych dzieł orkiestrowych należą Symfonia nr 4 A-dur, op. 90 „Włoska” oraz Symfonia nr 3 a-moll, op. 56 „Szkocka”. Nie można zapomnieć o uwerturze „Hebrydy”, op. 26, która jest kwintesencją jego wrażliwości na naturę. Jednym z najczęściej wykonywanych utworów w historii muzyki, szczególnie podczas ceremonii ślubnych, jest „Marsz Weselny” z muzyki do „Snu nocy letniej”, op. 61. Już jako 17-latek skomponował uwerturę do tej samej sztuki, która uznawana jest za jeden z najwcześniejszych przykładów uwertury koncertowej. W dziedzinie twórczości fortepianowej, jego najbardziej znanym wkładem jest cykl „Pieśni bez słów” (Lieder ohne Worte), krótkie, liryczne utwory, które doskonale oddają jego charakterystyczny styl. Poza kompozycją, Mendelssohn aktywnie działał jako dyrygent i pedagog, zakładając Konserwatorium Lipskie, które stało się ważnym ośrodkiem muzycznym.

Najważniejsze dzieła Felixa Mendelssohna

Dzieła orkiestrowe

• Symfonia nr 3 a-moll, op. 56 „Szkocka”
• Symfonia nr 4 A-dur, op. 90 „Włoska”
• Uwertura „Hebrydy”, op. 26
• Uwertura do „Snu nocy letniej”, op. 21

Twórczość fortepianowa

• Cykl „Pieśni bez słów” (Lieder ohne Worte)

Osiągnięcia, wpływ i dziedzictwo

Talent Felixa Mendelssohna został doceniony już w jego młodym wieku. W 1821 roku, 12-letni Felix spotkał Johanna Wolfganga von Goethe, który był tak zachwycony jego dojrzałością, że porównał go do młodego Mozarta, podkreślając jednocześnie intelektualną przewagę Mendelssohna. Kompozytor odbył dziesięć podróży do Wielkiej Brytanii, zdobywając tam ogromną popularność i prezentując wiele ze swoich kluczowych dzieł. Chociaż pod koniec XIX wieku jego muzyka spotykała się z krytyką, częściowo ze względu na narastający antysemityzm w Europie, czego agresywnym wyrazem były ataki Richarda Wagnera, współcześnie Felix Mendelssohn jest powszechnie uznawany za jednego z najważniejszych i najbardziej oryginalnych kompozytorów epoki romantyzmu. Jego wpływ na rozwój muzyki XIX wieku jest niepodważalny.

Chronologia życia i kariery Felixa Mendelssohna

Warto wiedzieć: Felix Mendelssohn był nie tylko wybitnym kompozytorem, ale także aktywnym promotorem twórczości innych artystów. Jego wysiłki przyczyniły się do ponownego odkrycia i popularyzacji dzieł Johanna Sebastiana Bacha, co miało nieoceniony wpływ na historię muzyki.

Felix Mendelssohn, genialny kompozytor epoki romantyzmu, pozostawił po sobie trwały ślad w muzyce, przypominając nam o potędze talentu i sile renesansu zapomnianych arcydzieł. Jego muzyka, łącząca elegancję formy z głęboką emocjonalnością, nadal wzbogaca światową kulturę i porusza serca słuchaczy na całym globie.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Felix_Mendelssohn